Για μια Πολιτική Δίκαιης Χρέωση των Δημοτικών Τελών Καθαριότητας και Μείωσης των Απορριμμάτων


437 κιλά απορριμμάτων για κάθε Έλληνα από 302 κιλά το 1995

Την Τρίτη 31 Μαΐου 2011 πραγματοποιήθηκε στο Αμφιθέατρο 984 του Ραδιοφωνικού Σταθμού Δήμου Αθηναίων στην Τεχνόπολη, συνέδριο για την εφαρμογή των συστημάτων «Πληρώνω Όσο Πετάω» στην Ελλάδα. Το συνέδριο είναι στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE 07 ENV/GR000271.
Ομιλητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό μίλησαν για το σύστημα χρέωσης τελών καθαριότητας με βάση την παραγωγή σκουπιδιών από τα νοικοκυριά και όχι με βάση τα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας ή της επιχείρησης. Τέτοια προγράμματα εφαρμόζονται ήδη σε 14 από τα παλαιά μέλη στην Ευρώπη αλλά και σε αρκετά καινούργια όπως στην Αυστρία (από το 1945), Βέλγιο, Ελβετία, Δανία, Γαλλία, Φιλανδία, Ιταλία κ.ά. Στην Αμερική εφαρμόζεται το σύστημα SMART (Saving Money and Reducing Trash) ένα παρόμοια σύστημα που εφαρμόζεται στο 26% των δήμων.
Το σύστημα εφαρμόζεται είτε με αναγνώριση κάδου (με τις μεθόδους barcode, προπληρωμένες ετικέτες ή πομποδέκτες) ή με αναγνώριση χρήστη (με κλειδί αναγνώρισης ή τεχνολογία ταυτοποίησης μέσω ραδιοσυχνοτήτων). Η μέτρηση πρακτικά εφαρμόζεται με χρήση θαλάμου ζύγισης, με ζυγαριά στη βάση του κάδου ή με ζυγαριά στο απορριμματοφόρο.

Σήμερα φιλοξενούμε άρθρο του Γιάννη Ελενίτσα, Τεχνολόγου Γεωπόνου, Αντιπρόεδρου του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Ν. Ρόδου για το θέμα.
«Ο ΡΥΠΑΙΝΩΝ ΠΛΗΡΩΝΕΙ»
Μια γνωστή- άγνωστη αρχή…
ΕΛΕΝΙΤΣΑΣ .Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΝΗΣΟΥ ΡΟΔΟΥ
Η διαχείριση των απορριμμάτων έχει γίνει πλέον μια σημαντική προσφερόμενη υπηρεσία. Η διαρκώς αυξανόμενη ποσότητα και η κατά περίπτωση ιδιαιτέρως αυξημένη επικινδυνότητα των παραγόμενων απορριμμάτων τα έχει ανάγει σε μείζον πρόβλημα και έχει καταστήσει σήμερα τη διαχείριση στερεών αποβλήτων ως την 5η μεγαλύτερη βιομηχανία παγκοσμίως σε κύκλο εργασιών, υπολειπόμενη πίσω μόνον από κολοσσούς όπως οι βιομηχανίες όπλων και φαρμάκων. Παραδοσιακά η αποκομιδή και η διάθεση των δημοτικών απορριμμάτων γίνεται από υπηρεσίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ στον κοντινό ορίζοντα προβάλλει η ισχυρή εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα και της βιομηχανίας, τόσο στη χρηματοδότηση των δράσεων ανακύκλωσης, όσο και στην παροχή υπηρεσιών επεξεργασίας και διάθεσης (τόσο των δημοτικών, όσο – κυρίως – ειδικών στερεών αποβλήτων). Είναι σαφές ότι η αποκομιδή δημοτικών απορριμμάτων, ως προσφερόμενη υπηρεσία υπό την έννοια ότι «μας απαλλάσσει από τα απορρίμματα που παράγουμε» , οφείλει να αποζημιωθεί και το κόστος της να καλυφθεί από αυτόν που καρπώνεται την παραπάνω υπηρεσία, δηλαδή τον παραγωγό των απορριμμάτων. Τα ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας που σήμερα πληρώνονται μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ και υπολογίζονται βάσει των τετραγωνικών της κάθε κατοικίας, αποτελούν εδώ και πολλά χρόνια τον μηχανισμό είσπραξης από τους πολίτες-παραγωγούς, όσον αφορά τα δημοτικά απορρίμματα.

Pay as you throw -Πλήρωσε όσο πετάς
Ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού των ανταποδοτικών τελών κάθε άλλο παρά δίκαιος είναι, δεδομένου ότι ο πολίτης χρεώνεται ανεξάρτητα από την ποσότητα απορριμμάτων που παράγει. Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» – Pay As You Throw (PAYT) , αποσκοπεί στην ελαχιστοποίηση και τελική αποφυγή της ανεξέλεγκτης παραγωγής απορριμμάτων, μέσω μίας προσπάθειας για άμεση αντιστοίχηση της πραγματικής παραγόμενης ποσότητας απορριμμάτων του παραγωγού τους, με τα ανταποδοτικά τέλη που αυτός καταβάλει. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την βασική θεωρία του ΡΑΥΤ, τα ανταποδοτικά τέλη οφείλουν να είναι ανάλογα της ποσότητας που παράγει το κάθε νοικοκυριό ή επιχείρηση (μεταβλητή κοστολόγηση) και όχι να υπολογίζονται μόνο βάσει μιας πάγιας ετήσιας χρέωσης ανάλογα με άλλα κριτήρια, όπως π.χ. τα τετραγωνικά μέτρα του ακινήτου. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να θεσπιστούν αυτομάτως οικονομικά αλλά σαφώς και κοινωνικο – περιβαλλοντικά κίνητρα για μείωση της γενικής αλλά και ατομικής παραγωγής των απορριμμάτων.
Στόχοι – προοπτικές – οφέλη
Οι δύο βασικοί στόχοι του ΡΑΥΤ είναι :
Α) Η παρότρυνση των πολιτών να αποφύγουν την παραγωγή απορριμμάτων ή να ελαχιστοποιήσουν την ποσότητα αυτών που παράγουν και θα καταλήξουν σε ΧΑΔΑ ή ΧΥΤΑ, ακολουθώντας μεθόδους όπως αυτήν της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης.
Β) Την εξισορρόπηση και αναπροσαρμογή των ανταποδοτικών τελών με δίκαιο τρόπο για όλους τους πολίτες.

Η εφαρμογή ενός συστήματος ΡΑΥΤ δίνει μια νέα προοπτική στους Δήμους για την διαχείριση των στερεών αποβλήτων τους, διότι δύναται να διαφοροποιείται ανάλογα με τον τρόπο συλλογής των απορριμμάτων και το σύστημα χρέωσης των τελών καθαριότητας. Η αντιστοίχηση της χρέωσης στον παραγωγό θα μπορεί να γίνεται είτε με αναγνώριση του χρήστη (χρώμα σακούλας, αυτοκόλλητη ετικέτα) είτε του μέσου προσωρινής αποθήκευσης (χρώμα κάδου, κοντέινερ), ενώ η χρέωση να βασίζεται στον όγκο ή το βάρος των συλλεγόμενων απορριμμάτων. Η προσαρμογή μιας τέτοιου είδους διαχείρισης στη λογική του ΡΑΥΤ μπορεί να οδηγήσει σε πολλά επιπρόσθετα οφέλη :
Οι πολίτες, παρακινούμενοι από τα κίνητρα (οικονομικά και περιβαλλοντικά) που θέτει το ΡΑΥΤ, θα αποκτήσουν την τάση να μεταβάλλουν την καταναλωτική τους συμπεριφορά αγοράζοντας προϊόντα σε συσκευασίες οικολογικές και μικρότερες σε όγκο, αναγκάζοντας στο μέλλον τις παραγωγικές και μεταποιητικές εταιρίες να ακολουθήσουν τη συγκεκριμένη τάση. Προωθείται η ιδέα της μείωσης των απορριμμάτων στην πηγή και η συμμετοχή των πολιτών σε προγράμματα ανακύκλωσης θα αυξηθεί ραγδαία, αφού η μέθοδος αποτελεί ευκαιρία μείωσης της ποσότητας των απορριμμάτων που βγάζουν για συλλογή. Παράλληλα με την μείωση της παραγωγής των απορριμμάτων θα μειωθούν αυτόματα και οι δαπάνες για την τελική τους διάθεση. Η μείωση αυτή που αφορά άμεσα το διαχειριστικό, λειτουργικό και διοικητικό κόστος, θα αυξήσει όχι μόνο την απόδοση των υπηρεσιών καθαριότητας αλλά και τα έσοδά της από την εμπορία των συλλεγμένων ανακυκλώσιμων υλικών. Βέβαια τα παραπάνω οφέλη είναι κατά κανόνα εφικτά μόνον υπο την προϋπόθεση σωστής οργάνωσης της υπηρεσίας και πάντα με την συνδρομή ενεργών προγραμμάτων ανακύκλωσης.

Η εφαρμογη στην πράξη
Η υλοποίηση της μεταβλητής κοστολόγησης με βάση το βάρος των απορριμμάτων αν και απαιτεί μεγάλες αρχικές επενδύσεις, έχει σχετικά μικρό σταθερό ποσό χρέωσης λόγω των αποσβέσεων με τις οποίες υπολογίζονται οι επενδύσεις αυτές στον ετήσιο οικονομικό απολογισμό του Δήμου. Το συγκεκριμένο σύστημα είναι βασισμένο σε ιδιαίτερα εξελιγμένες τεχνολογίες, απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό για τη λειτουργία του και έτσι κρίνεται δύσκολο να εφαρμοστεί σε Δήμους σαν και τον δικό μας.
Όσον αφορά τη χρέωση με βάση τον όγκο των απορριμμάτων και τη χρήση των κάδων, το σταθερό ποσό χρέωσης εφόσον δεν απαιτείται η αγορά καινούργιων κάδων από τον Δήμο είναι ίδιο, όπως επίσης και για τα ογκομετρικά συστήματα τυποποιημένων σακουλών και αυτοκόλλητων ετικετών. Το εν λόγω σύστημα είναι δύσκολο να εφαρμοστεί σε συμπλέγματα πολυκατοικιών, θα μπορούσε όμως με σωστή μελέτη και σχεδιασμό να εφαρμοστεί σε αρκετούς οικισμούς της πόλης μας (συνήθως αποτελούμενους από μονοκατοικίες), όπως επίσης και σε έναν μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων (όλων των ειδών) που εδρεύουν κυρίως εκτός του κέντρου της πόλεως.
Αντί επιλόγου
Το κόστος της παροχής υπηρεσιών για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων αυξάνει σταθερά τα τελευταία 15 χρόνια. Οι ενιαίοι πλέον Δήμοι πρέπει να ακολουθήσουν μια στρατηγική προς επίτευξη της ορθολογικής διαχείρισης των απορριμμάτων αφού λάβουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της περιοχής τους και των κατοίκων της, συνεισφέροντας με αυτόν τον τρόπο στην ενδυνάμωση του κοινού στόχου της προστασίας του περιβάλλοντος καθώς και την περιστολή δαπανών. Οι αρμόδιοι φορείς θα πρέπει να ρυθμίσουν αυτό το κόστος μέσω μιας σειράς μέτρων, αλλάζοντας τη δομή των παρεχόμενων υπηρεσιών και ενθαρρύνοντας τη μείωση της παραγωγής απορριμμάτων. Προϋπόθεση για το παραπάνω, είναι ο ορθός υπολογισμός του κόστους και η δίκαια χρέωση για τις προσφερόμενες υπηρεσίες διαχείρισης απορριμμάτων. Με αυτόν τον τρόπο για όσους είναι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένοι, είναι ευνόητη η επιλογή της κατά περίπτωση βέλτιστης διαχειριστικής δυνατότητας. Για όλους τους υπόλοιπους απαιτούνται κατάλληλοι μηχανισμοί που θα τους ωθήσουν στην κατεύθυνση αυτή. Η κενρτική διοίκηση σε επίπεδο Περιφέρειας και κράτους, θα πρέπει να έχει κοινή στόχευση και να υποστηρίζει την προσπάθεια των Δήμων και των πολιτών με τα κατάλληλα κίνητρα. Μπορεί η ανακύκλωση, η κομποστοποίηση και τα διάφορα μέτρα μείωσης της παραγωγής των απορριμμάτων να έχουν κάποιο πρόσθετο επενδυτικό κόστος, όμως η επιτυχία τέτοιων μεθόδων θα αποφορτίσει και θα μειώσει το κόστος της διαχείρισης των λοιπών απορριμμάτων (υπολειμμάτων), επιτυγχάνοντας άμεση ανάκτηση του κόστους επένδυσης, συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση του ολικού κόστους διαχείρισης και της προστασίας του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Advertisements

About oikologicarodiaka

We deal mainly with environmental issues and anything that might concern sustainable development. You can contact us at oikologica.rodiaka@gmail.com
This entry was posted in Ανακύκλωση, Επενδύσεις στο περιβάλλον, Στερεά Απόβλητα. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s