Περιβάλλον και Τουρισμός: Μια διαφορετική προσέγγιση


Στον απόηχο της παρουσίασης στο ΕΒΕΔ από το υφυπουργό Τουρισμού κ. Νικητιάδη ενός απολογισμού για τη θητεία του στο Υπουργείο από το 2010 μέχρι σήμερα αλλά και των προτεραιοτήτων για το μέλλον, θελήσαμε να κάνουμε μια παρέμβαση για το θέμα. Η παρέμβασή μας έχει σχέση με το τουριστικό μοντέλο που τελικά θέλουμε ως τόπος να προωθήσουμε, ένα κεντρικό ζήτημα σε τέτοιες συναντήσεις, που δεν συζητήθηκε κατά την άποψη μας επαρκώς.

Η συγκέντρωση

Ο Υφυπουργός Τουρισμού κ. Γ. Νικητιάδης


Η αίθουσα «Γ. Καραγιάννης» ήταν γεμάτη τόσο από ανθρώπους του τουριστικού χώρου όσο και από πολίτες και εκπροσώπους φορέων που θέλησαν να ακούσουν τον κ. Νικητιάδη και να παρέμβουν ή να θέσουν ερωτήματα και προβληματισμούς. Ήταν πραγματικά από τις λίγες φορές που μια τέτοια συγκέντρωση δεν ήταν βαρετή και κράτησε εκεί τους παρισταμένους από την αρχή, περίπου στις 7.15, ως το τέλος της λίγο μετά τις 10 μμ.
Η ομιλία του κ. Νικητιάδη, που κράτησε περίπου 50 λεπτά, ήταν ενδιαφέρουσα κυρίως από την άποψη ότι κατάφερε να μεταδώσει συμπυκνωμένες και «από μέσα» όλες τις προσπάθειες του υπουργείου από το 2010 που ο ίδιος βρέθηκε στην κυβέρνηση ‘εως σήμερα. Ο ομιλητής ήταν γλαφυρός, με διάθεση για χιούμορ και πολύ αισιόδοξος για την πορεία του τουρισμού τις επόμενες χρονιές. Οι παρεμβάσεις των φορέων και των πολιτών ουσιαστικές σε πολλά επίπεδα και ο κ. Νικητιάδης σχολίασε και προσπάθησε να δώσει απαντήσεις σε όλα τα θέματα που ετέθησαν.
Παρόλο όμως που ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία να ανταλλαγούν απόψεις και ενώ μια τέτοια άμεση επικοινωνία και επαφή είναι πάντα χρήσιμη και πρέπει να επαναλαμβάνεται συχνά, θα πρέπει κάποια στιγμή, όπως λέμε παραπάνω, να σταθούμε περισσότερο στο τουριστικό μοντέλο που θέλουμε να έχουμε σε αυτό το νησί. Πρέπει να μας απασχολήσει δηλαδή εάν το σημερινό μοντέλο μας ικανοποιεί, εάν τα οφέλη του είναι αρκετά και εάν διαχέονται αποτελεσματικά στην κοινωνία.
Πιέσεις του Μαζικού Μοντέλου
Το μοντέλο του μαζικού τουρισμού σήμερα δέχεται έντονη κριτική κυρίως λόγω των κοινωνικών, οικονομικών, πολιτισμικών και οικολογικών επιπτώσεων που έχει στους τόπους όπου αναπτύχθηκε. Οι κυριότερες πιέσεις που ασκεί το μοντέλο αυτό είναι:

Η ποσότητα και ποιότητα του νερού είναι από τα πράγματα που επηρεάζει το μοντέλο του μαζικού τουρισμού


• Νερό: Αυξημένες ανάγκες για νερό κυρίως σε μεγάλες μονάδες με εγκαταστάσεις που απαιτούν μεγάλες ποσότητες νερού, όπως πισίνες, τζακούζι, aqua parks, γήπεδα γκολφ κλπ. Αποτέλεσμα είναι η ταπείνωση των υδροφόρων οριζόντων και υφαλμύρινση των υδάτινων αποθεμάτων. Τα φαινόμενα είναι έντονα και στο νησί μας και το φράγμα του Γαδουρά από μόνο του δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα εάν η σπατάλη συνεχιστεί και αυξηθεί.
• Ακτές – Παράκτια ζώνη: Οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις στην ακτογραμμή και το γεγονός ότι το συντριπτικό ποσοστό της τουριστικής δραστηριότητας αναπτύσσεται κοντά σε ακτές, έχει οδηγήσει σε εκτεταμένη διάβρωση των ακτών, αλλαγή των οικοσυστημάτων και σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις. Οι δυτικές ακτές του νησιού μας είναι μέσα στις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο σε ολόκληρη την Ελλάδα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση από τις οξείες απαιτήσεις σε ενέργεια


• Αέρας: Η αυξημένη κίνηση ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες έχει επιπτώσεις στην ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα τόσο άμεσα από τη χρήση μεταφορικών μέσων όπως ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα, ταξί, λεωφορεία και πούλμαν, όσο και έμμεσα για τις ανάγκες των τουριστών όπως πχ από μονάδες που παράγουν ενέργεια κλπ. Τα παραδείγματα της πόλης της Ρόδου το καλοκαίρι αλλά και της ευρύτερης περιοχής Θεολόγου είναι χαρακτηριστικά για το νησί μας.
• Φυσικοί πόροι για την παραγωγή ενέργειας: Σε περιοχές όπως το νησί μας καταναλώνονται τεράστιες ποσότητες ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σε προηγούμενο άρθρο μας είχαμε τονίσει ότι η Ρόδος κατανάλωσε το 2010 146. 975 τόνους μαζούτ και 37.985 κυβικά μέτρα ντίζελ που κόστισαν € 122.743.875 όλα βέβαια από εισαγωγές με ανάλογες επιπτώσεις στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας.

Ο ΧΥΤΑ διαδέχθηκε τις χωματερές - Βρίσκεται ήδη σε οριακό σημείο - Το νέο κύτταρο θα αντέξει μόνο τέσσερα χρόνια


• Απορρίμματα: Το νησί της Ρόδου «παράγει» περίπου 105.000 τόνους απορριμμάτων το χρόνο, οι μισοί από τους οποίους παράγονται από τους τουρίστες. Η κακή διαχείριση των απορριμμάτων οδηγεί όλες σχεδόν τις ποσότητες στο ΧΥΤΑ με αποτέλεσμα να ζητάμε συνέχεια νέους χώρους, να δαπανώνται τεράστια ποσά για αποκαταστάσεις και σε λίγα χρόνια δεν θα έχουμε που να αποθέσουμε τα στερεά απόβλητα εάν δεν μειωθούν οι όγκοι και δεν γίνει καλύτερη εν γένει διαχείριση.

Έντονη δυσοσμία όλο το καλοκαίρι - Τι θα γίνει ο ΒΙΟΚΑ με τη σύνδεση Αρχαγγέλου και Αφάντου και την προσθήκη νέων αντλιοστασίων


• Λοιπές Υποδομές: Ο μεγάλος αριθμός επισκεπτών ασκεί πιέσεις στις υποδομές όπως για παράδειγμα στα αποχετευτικά συστήματα, στα σημεία άφιξης και αναχώρησης τουριστών κλπ. Το αεροδρόμιο και το λιμάνι της Ρόδου έχουν αρκετά προβλήματα όχι μόνο ως υποδομές υποδοχής επισκεπτών αλλά συνολικότερα ως χώροι εξυπηρέτησης πελατών με τις περιφερειακές υποδομές τους όπως χώροι στάθμευσης, αναμονής κλπ. Από την άλλη πλευρά είναι χαρακτηριστική η κατάσταση με την αφόρητη δυσοσμία που ταλαιπωρεί ολόκληρες περιοχές του νησιού λόγω του κακού σχεδιασμού των αποχετευτικών συστημάτων. Η κατάσταση αυτή αναμένεται να επιδεινωθεί για την ανατολική πλευρά λόγω της επέκτασης του Βιολογικού Σταθμού και τη σύνδεση Αρχάγγελου και Αφάντου, εάν και όταν γίνουν.

Αναρχία στην πόλη λόγω μεγάλου κυκλοφοριακού φόρτου


• Αστικό περιβάλλον και μετακινήσεις: Ο μεγάλος αριθμός τουριστών απειλεί τη ζωή στις πόλεις και έχει τεράστιες επιπτώσεις στις καθημερινές μετακινήσεις του πληθυσμού με πολλά προβλήματα και με αυξημένα ποσοστά ατυχημάτων και υποβάθμισης της ζωής ιδίως σε αστικές περιοχές.

Το Εθνικό Θέατρο δεσπόζει στο κέντρο της πόλης - Θα μπορούσε να είναι χώρος ανάπτυξης πολιτιστικού τουριστικού τουρισμού


• Φυσική και Πολιτισμική Κληρονομιά: Η επίσκεψη εκατομμυρίων τουριστών σε χώρους με ιδιαίτερο φυσικό και πολιτιστικό χαρακτήρα, όπως στη Ρόδο οι Πεταλούδες ή η Μεσαιωνική Πόλη, υποβαθμίζει τις περιοχές και αλλοιώνει το χαρακτήρα τους επικίνδυνα.

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας θα μπορούσε να προσελκύσει τουρίστες τους μήνες που δεν υπάρχουν πεταλούδες στην Κοιλάδα

Το ερώτημα λοιπόν που μπαίνει είναι ξεκάθαρο: Πρέπει να αισθανόμαστε καλά που φέτος είχαμε 2.380.000 αφίξεις στο νησί μας (16.500.000 πανελληνίως) και είναι σωστός ο στόχος για 3.000.000 αφίξεις τα επόμενα χρόνια; Ή μήπως πρέπει να αρχίσουμε να σκεπτόμαστε διαφορετικά και να προωθούμε ένα μοντέλο βιώσιμου τουρισμού. Τι εννοούμε όμως όταν λέμε βιώσιμος τουρισμός;

Η Μεσαιωνική Πόλη δέχεται τεράστιες πιέσεις από ντόπιους και ξένους και από μνημείο μεταβάλλεται σε χώρο στάθμευσης


Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού (ΠΟΤ – UNWTO) «η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη ικανοποιεί τις ανάγκες των τωρινών τουριστών και των περιοχών που τους φιλοξενούν και, παράλληλα, προστατεύει και ενισχύει τις ευκαιρίες για το μέλλον. Η ανάπτυξη αυτή οδηγεί στη διαχείριση όλων των πόρων με τέτοιο τρόπο ώστε οι οικονομικές, κοινωνικές και αισθητικές ανάγκες να είναι δυνατόν να εκπληρώνονται ενώ, παράλληλα, διατηρείται η πολιτισμική ακεραιότητα, οι ουσιώδεις οικολογικές διαδικασίες, η βιοποικιλότητα και τα συστήματα υποστήριξης της ζωής. Τα προϊόντα του βιώσιμου τουρισμού λειτουργούν σε αρμονία με το τοπικό περιβάλλον, την κοινωνία και τους πολιτισμούς, έτσι ώστε αυτά να καρπώνονται όλα τα οφέλη και να μην αποτελούν θύματα τουριστικής ανάπτυξης ». Οι βασικές αρχές αυτής της ανάπτυξης βρίσκονται στη Χάρτα για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.

Ποιοι πρέπει να συμβάλουν
Σε ένα μοντέλο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης είναι σημαντικό να συμβάλουν πολλοί παράγοντες αλλιώς κινδυνεύει να μην είναι εφαρμόσιμο.
• Υπερεθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές: Σε ένα παγκόσμιο και ευρωπαϊκό πλαίσιο οι πολιτικές που εκπορεύονται όπως προγράμματα στήριξης των τουριστικών επιχειρήσεων και προώθησης πράσινων και ήπιων πολιτικών από την ΕΕ μπορούν να βοηθήσουν στη στροφή προς την αειφορία
• Εθνικές πολιτικές: Οι εθνικές πολιτικές πρέπει να στοχεύουν σε ενέργειες και παρεμβάσεις που να ενθαρρύνουν το μοντέλο αυτό. Παράδειγμα, τα χωροταξικά σχέδια για τον τουρισμό και η ενθάρρυνση ήπιων πολιτικών και εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Εδώ σημαντικό ρόλο παίζει ο τρόπος που αντιλαμβάνεται η κεντρική εξουσία το ρόλο της δημόσιας περιουσίας. Εάν τη βλέπει ως τρόπο για να κλείσουν οι τρύπες, και όχι ως ευκαιρία εναλλακτικής τουριστικής ανάπτυξης και εάν επιδιώξει να την «αξιοποιήσει» χωρίς διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, φοβόμαστε ότι θα βρεθεί σε χέρια ανθρώπων και οργανισμών που το μόνο που θα τους ενδιαφέρει είναι ό εύκολος και γρήγορος πλουτισμός.
• Περιφερειακές και Τοπικές πολιτικές: Η περιφερειακή και η τοπική αυτοδιοίκηση αλλά και οι φορείς που αυτοί συμμετέχουν πρέπει να αναπτύσσουν σχέδια αειφορικής τουριστικής ανάπτυξης και ενθάρρυνσης ειδικών μορφών τουρισμού όπως ο

Η Πινακοθήκη φέτος δέχτηκε μόνο 1.000 τουρίστες όταν το νησί μας επισκέφτηκαν πάνω από 2 εκατομμύρια επισκέπτες


 φυσιολατρικός
 Πολιτιστικός
 Θρησκευτικός
 Αθλητικός
 Αγροτουριστικός
 Οικοτουριστικός
 Καταδυτικός κ.ά

Ο χώρος προστασίας των ελαφιών στον Άγιο Σουλά μπορεί να προσελκύσει ένα άλλο είδους τουριστών ιδίως σε συνδυασμό με τις Πεταλούδες και τον Προφήτη Ηλία


Επίσης ο χωροταξικός σχεδιασμός του νησιού, που τώρα δυστυχώς δεν υφίσταται , πρέπει να συμβάλλει στην κατεύθυνση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Ενώ λοιπόν είναι ένα βασικό και απαραίτητο εργαλείο, δεν βλέπουμε αυτή τη στιγμή καμία πρόθεση και ενέργεια για να προχωρήσει. Έτσι επιτείνονται φαινόμενα άναρχης ανάπτυξης και οικοδόμησης ενώ δεν υπάρχει χώρος για εναλλακτικές επιχειρηματικές και άλλες δράσεις.
• Τοπική κοινωνία και φορείς: Η τοπική κοινωνία και οι φορείς που την απαρτίζουν πρέπει να αντιληφθούν την αξία και να συνδράμουν την προσπάθεια για βιώσιμο τουρισμό. Αυτό πρέπει να γίνει ενεργητικά με την ανάληψη δραστηριοτήτων και την εκμετάλλευση ευκαιριών για αειφορική ανάπτυξη.
• Τοπικές τουριστικές επιχειρήσεις και ιδιοκτήτες γης: Ο στόχος αυτών των δύο ομάδων δεν θα πρέπει να είναι η ανεξέλεγκτη επέκταση των επιχειρήσεων τους και η κατασπατάληση της γης αλλά η ποιοτική και αειφορική ανάπτυξη. Οι τουριστικές επιχειρήσεις είναι ένας κρίσιμος κλάδος για τη στροφή σε μια βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.
Το βασικότερο βέβαια είναι η συνεργασία των παραπάνω για την επεξεργασία και εκπόνηση ενός σχεδίου για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και η αφοσίωση σε αυτό. Αντί λοιπόν να κατεχόμαστε από μια αριθμολαγνεία και να θέλουμε απλά να βλέπουμε τους αριθμούς να αυξάνονται, ας αρχίσουμε να σχεδιάζουμε ένα μοντέλο φιλικό προς το περιβάλλον τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον, οικονομικά βιώσιμο και κοινωνικά δίκαιο για τις τοπικές κοινωνίες.

Πηγή:
Τουρισμός και περιβάλλον, WWF, Αθήνα 2010

Advertisements

About oikologicarodiaka

We deal mainly with environmental issues and anything that might concern sustainable development. You can contact us at oikologica.rodiaka@gmail.com
This entry was posted in Πράσινος Τουρισμός. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s