33 Δασικές Πυρκαγιές και 6.186 στρέμματα καμένης δασικής έκτασης από την αρχή του χρόνου


Επίγεια και εναέρια μέσα στο χάος της φωτιάς – Εάν δεν υπάρξει πρόληψη τότε τα αποτελέσματα είναι πάντα καταστροφικά

Αυτός είναι ο τραγικός απολογισμός για το 2012 σύμφωνα με στοιχεία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ρόδου από την αρχή του έτους μέχρι σήμερα. Στα νούμερα αυτά πρέπει να προσθέσουμε και άλλες 33 αγροτικές πυρκαγιές και 705 στρέμματα καμένης αγροτικής γης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι είχαμε πυρκαγιές ακόμα και κατά τη μη αντιπυρική περίοδο δηλαδή από την αρχή του έτους μέχρι τις 30 Απριλίου. Συγκεκριμένα από τις 33 δασικές πυρκαγιές οι 27 ήταν εντός της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή μετά την 1η Μαΐου, ενώ 6 ήταν νωρίτερα από αυτήν. Από τα 6.186 στρέμματα καμένης δασικής γης τα 5746 αφορούν την αντιπυρική περίοδο ενώ τα υπόλοιπα 440 την περίοδο μέχρι 30 Απριλίου.

Δύσκολα μπορεί να ελεγχθεί η πυρκαγιά όταν ξεφύγει, ιδιαίτερα σε δύσβατα σημεία χωρίς δασικούς δρόμους


Τα αίτια των πυρκαγιών είναι διάφορα και βέβαια είναι σαφείς οι υπόνοιες πολλών φορέων και πολιτών για εμπρησμούς. Κάτι τέτοιο δεν έχει βέβαια στοιχειοθετηθεί αφού υπάρχουν ενδείξεις και όχι αποδείξεις ή μαρτυρίες . Το βέβαιο είναι ότι υπάρχουν και άλλες αιτίες όπως για παράδειγμα οι χωματερές (πχ πρόσφατα στη Ρόδο και στην Κω) και η ανεξέλεγκτη ρίψη σκουπιδιών στην ύπαιθρο καθώς και οι αγροτικές εργασίες χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις και σε λάθος εποχή.

Τι λένε οι ειδικοί για τις αιτίες

Σύμφωνα με τη WWF Ελλάδας, οι κυριότερες αιτίες των δασικών πυρκαγιών είναι:
• Οι διάφορες γεωργικές δραστηριότητες και κυρίως η καύση ξερών χόρτων.
• Η απόρριψη αναμμένων τσιγάρων ή το άναμμα φωτιάς στο δάσος.
• Η απόρριψη σκουπιδιών στο δάσος.
• Η καύση σκουπιδιών και η ύπαρξη ανεξέλεγκτων χωματερών.
• Κακόβουλες ενέργειες (εμπρησμοί).
• Διάφορες δραστηριότητες σε εξοχικές κατοικίες.
• Ατυχήματα (τροχαία, βλάβες γεωργικών μηχανημάτων, κοκ)

Δώδεκα μέρες μετά την πυρκαγιά της 28ης Αυγούστου, η φωτιά καίει ακόμα

Οι επιπτώσεις

Στα Πλατάνια από τον Άγιο Σουλά έφτασε η φωτιά σε λίγες ώρες

Οι ανθρώπινες αυτές δραστηριότητες έχουν σαν αποτέλεσμα να εκδηλώνονται πυρκαγιές τόσο συχνά που οι αντοχές των οικοσυστημάτων εξαντλούνται. Παράλληλα, η ραγδαία αστικοποίηση του πληθυσμού και η μείωση της μόνιμης παρουσίας στην ύπαιθρο, η αποδυνάμωση της πρωτογενούς παραγωγής στα δάση και τις περιοχές γύρω από αυτά και η γενικότερη υποχώρηση του κλάδου της δασοπονίας έχουν ως αποτέλεσμα να μη γίνεται διαχείριση του δάσους τοπικά, να χάνονται οι ντόπιες πρακτικές και να αυξάνεται σημαντικά η βιομάζα, δηλαδή η κάθε είδους βλάστηση στο δάσος. Έτσι οι πρακτικές πρόληψης μειώνονται, η σφοδρότητα των πυρκαγιών αυξάνει και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.

Ο Διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ρόδου εξηγεί στα Οικολογικά Ροδιακά τον επιχειρησιακό χάρτη της Ρόδου

Σύμφωνα με την ίδια οργάνωση, οι κυριότερες επιπτώσεις των δασικών πυρκαγιών είναι:
 Καταστροφή της βλάστησης. Τα περισσότερα δασικά είδη που απαντώνται σε χαμηλά υψόμετρα της χώρας μας (πχ πεύκα) είναι προσαρμοσμένα στην πυρκαγιά και μπορούν να ανακάμψουν άμεσα με δεδομένο πάντα ότι δεν έχουν καεί επανειλημμένα στο πρόσφατο παρελθόν. Αντιθέτως τα περισσότερα είδη των μεγάλων υψομέτρων (πχ έλατα) δεν μπορούν να ανακάμψουν με φυσικό τρόπο μετά από μία πυρκαγιά, και ούτε μπορεί να θεωρηθεί πως ωφελούνται με οποιονδήποτε τρόπο.
 Διάβρωση του εδάφους. Οι υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν σε μία πυρκαγιά μεταβάλλουν την εδαφική δομή και μειώνουν τη συνοχή του εδάφους. Ταυτόχρονα, η απομάκρυνση της βλάστησης το αφήνει απόλυτα εκτεθειμένο στη βροχή και τον αέρα και μειώνει τη δυνατότητα απορρόφησης του νερού. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα εδάφη γίνονται πιο ευπαθή, μπορεί να απομακρύνονται από τον άνεμο ή να παρασύρονται από το ορμητικό βρόχινο νερό. Η φθορά αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή απώλεια της εδαφικής κάλυψης, με συνέπειες για τις δυνατότητες αναγέννησης της βλάστησης, ενώ η μειωμένη δυνατότητα απορρόφησης νερού μπορεί να συμβάλει σε φαινόμενα πλημμυρών.
 Επιπτώσεις στην πανίδα. Ο τρόπος με τον οποίο οι πυρκαγιές επηρεάζουν την πανίδα είναι ιδιαίτερα σύνθετος και δύσκολα μπορεί να αποτιμηθεί σε γενικό επίπεδο. Σε γενικές γραμμές τα περισσότερα μεγάλα θηλαστικά όπως και τα πουλιά έχουν τη δυνατότητα να διαφύγουν από την περιοχή της πυρκαγιάς, ενώ πολλά είδη ερπετών προφυλάσσονται από αυτήν καλυπτόμενα στο έδαφος ή στα βράχια. Αντίθετα τα μικρότερα θηλαστικά, τα αρθρόποδα αλλά και πολλά είδη ερπετών και μικρών δασόβιων πουλιών δεν προλαβαίνουν συνήθως να διαφύγουν. Αντίστοιχα, οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς στη βλάστηση ωφελούν μεγάλο αριθμό ειδών που προτιμούν τους ανοικτούς χώρους ή βόσκουν ενώ θίγουν τα καθαρά δασόβια είδη πουλιών και μικρών θηλαστικών.
 Αλλαγή του κλίματος και ατμοσφαιρική ρύπανση. Οι πυρκαγιές μπορεί να επιβαρύνουν προσωρινά τον ατμοσφαιρικό αέρα ενώ
η καταστροφή της βλάστησης επηρεάζει το μικροκλίμα των συγκεκριμένων περιοχών, καθώς μειώνει τις ευεργετικές ψυκτικές επιδράσεις των δασικών δέντρων και αυξάνει την ηλιακή αντανάκλαση του εδάφους.
 Επιπτώσεις στην πρωτογενή παραγωγή. Παρότι η παραγωγή μίας περιοχής θίγεται συνολικά από την πυρκαγιά, οι επιπτώσεις στην πρωτογενή παραγωγή, δηλαδή στη γεωργία, την κτηνοτροφία και την υλοτομία, είναι οι πιο συχνές και εμφανείς αλλά και αυτές οι οποίες αλληλεπιδρούν άμεσα με τα οικολογικά χαρακτηριστικά.

(Πηγή WWF Ελλάδας http://www.wwf.gr)

Η πρόληψη είναι η απάντηση

Χωρίς λόγια

Ένα λοιπόν ζητούμενο είναι τι μπορούμε να κάνουμε στο να αποτρέψουμε αυτές τις πυρκαγιές. Η Πυροσβεστική Υπηρεσία έχει πολλές φορές επιστήσει την προσοχή των διαφόρων φορέων που εμπλέκονται στο θέμα της πρόληψης, όπως ο Δήμος, η Περιφέρεια και η Δασική Υπηρεσία, ώστε να εξαλειφθούν οι αιτίες τουλάχιστον των μη κακόβουλων πυρκαγιών και να εντατικοποιηθεί η ενημέρωση όσων θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια τέτοια πυρκαγιά.

Πυροσβέστες και Εθελοντές στον κοινό αγώνα

Από τη στιγμή που είναι κοινή διαπίστωση ότι το 95% των δασικών πυρκαγιών οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα, θα μπορούσαν να γίνουν πολύ περισσότερα στον τομέα της πρόληψης. Ειδικά σε ένα νησί όπως η Ρόδος που ένα τεράστιο ποσοστό από της δασικές του εκτάσεις έχει καεί, είναι επιτακτική πλέον η ανάγκη να μην έχουμε άλλες απώλειες. Ο σωστός και έγκαιρος σχεδιασμός είναι και εδώ απαραίτητος.

Κρανίου Τόπος


Τα όργανα πολιτικής προστασίας και φυσικά το συντονιστικό όργανο, δεν είναι δυνατόν να συνεδριάζουν μέσα στο καλοκαίρι, όταν η αντιπυρική περίοδος ξεκινάει την 1η Μαΐου και όλα θα πρέπει να έχουν οργανωθεί με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μέχρι τότε. Οι αποφάσεις πολλές φορές του οργάνου δεν υλοποιούνται με αποτέλεσμα να μιλάμε για απλά σχέδια επί χάρτου. Σημαντικό επίσης είναι τα λεφτά που χορηγούνται για πολιτική προστασία, και είναι αρκετά κάθε χρόνο, να πηγαίνουν πραγματικά για το σκοπό που έχουν διατεθεί και οι πολίτες να μπορούν να έχουν πληροφόρηση για τις δαπάνες αυτές, αφού μιλάμε φυσικά για δημόσιο χρήμα.
Οι επικουρικές δομές και ο συντονισμός
Οι επικουρικές δομές όπως η ΕΤΑΙΠΡΟΦΥΚΑ είναι απαραίτητο να επαναδραστηριοποιηθούν αφού μπορούν να προσφέρουν πολλά στον τομέα της άμεσης παρέμβασης και της πρόληψης γενικότερα. Η οργάνωση επίσης εθελοντικών ομάδων στα Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες μπορεί να προσφέρει πολλά στον τομέα αυτό. Εξάλλου η εκπαίδευση είναι σημαντική ειδικά για τους ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στην ύπαιθρο όπως γεωργοί και μελισσοκόμοι. Είναι τέλος πολύ σημαντικό ο Δήμος Ρόδου να μην επιτρέπει την απόρριψη σκουπιδιών είτε ανεξέλεγκτα είτε σε παλιές χωματερές που κάθε χρόνο προκαλούν αρκετές πυρκαγιές.
Την ώρα της πυρκαγιάς εξάλλου πολλοί παράγοντες μπορεί να καθορίσουν το κατά πόσο αυτή θα μπορέσει να περιοριστεί και να ελεγχθεί. Η συντήρηση του δικτύου των δασικών δρόμων αλλά και η επέκταση αυτού του δικτύου από τη Δασική Υπηρεσία, η τοποθέτηση πινακίδων με το πού οδηγούν αυτοί οι δρόμοι, ο καθαρισμός των δασών από τη βιομάζα και ο καλύτερος σχεδιασμός των περιβαλλοντικών έργων μέσα σε δασικές εκτάσεις είναι κρίσιμα στοιχεία όταν ξεσπάσει μια πυρκαγιά.
Σημαντικός επίσης είναι ο συντονισμός των ενεργειών αφού δεν υπάρχει ένα ενιαίο σώμα για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, όπως έχει προταθεί από πολλούς φορείς. Σήμερα οι εμπλεκόμενοι είναι πολλοί και δεν είναι υπό τις διαταγές ενός φορέα με αποτέλεσμα πολλές φορές να υπάρχουν προβλήματα στη συνεννόηση και στην αποτελεσματικότητα της επέμβασης των δυνάμεων.
Ο ρόλος των εθελοντών
Όπως σημειώνει ο διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Γ. Γαϊτανίδης, την ώρα της πυρκαγιάς οι εθελοντές είναι μια σημαντική ουσιαστική αλλά και ψυχολογική βοήθεια. Πρέπει όμως να είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι, πχ με σωστή ένδυση και εξοπλισμό, να έχουν στοιχειώδη εκπαίδευση και βέβαια να λαμβάνουν οδηγίες από τους ανθρώπους που είναι υπεύθυνοι για το έργο της κατάσβεσης.
Ένα σύνθετο φαινόμενο
Όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς είναι λάθος να νομίζουμε ότι οι πυρκαγιές έχουν να κάνουν μόνο με το Πυροσβεστικό Σώμα και την κατάσβεση. Είναι ένα σύνθετο φαινόμενο και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Σε όλα μάλιστα τα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και ο παράγοντας της κλιματικής αλλαγής. Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη και η αλλαγή στις κλιματικές συνθήκες είναι σίγουρο ότι θα κάνουν τις δασικές πυρκαγιές πιο εύκολες, πιο συχνές, με μεγαλύτερη ένταση και σε μεγαλύτερο διάστημα του έτους. Αυτά είναι πράγματα που ήδη τα διαπιστώνουμε αφού στο νησί μας είχαμε ήδη δασικές πυρκαγιές και μέσα στο χειμώνα αλλά και πολύ νωρίς την άνοιξη.

Ευχαριστούμε
• Το Διοικητή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ρόδου κ. Γ. Γαϊτανίδη για τις πληροφορίες που μας έδωσε.
• Οι φωτογραφίες της πυρκαγιάς είναι από τους Αλέξη Χέλμη και Ιωάννη Δημόφσκι από τη εθελοντική λέσχη 4×4

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Advertisements

About oikologicarodiaka

We deal mainly with environmental issues and anything that might concern sustainable development. You can contact us at oikologica.rodiaka@gmail.com
This entry was posted in Δάσος και Πυρκαγιές. Bookmark the permalink.

2 Responses to 33 Δασικές Πυρκαγιές και 6.186 στρέμματα καμένης δασικής έκτασης από την αρχή του χρόνου

  1. Ο/Η Βασιλειαδης Παντελης λέει:

    Αν ξανασυμβει , ας ειμαστε εκει να βοηθησουμε !!!!

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s